K ıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne bağlı odalar; üniversiteler; yenilenebilir enerji kaynakları alanında çalışan araştırmacılar; uygulayıcılar; yaşamı, doğayı ve çevreyi seven insanlar; çözümler üretmek ve kamuoyu yaratmak için Yenilenebilir Enerji Kaynakları Sempozyumu’nda bir araya geldiler. Elektrik Mühendisleri Odası ve Makina Mühendisleri Odası işbirliği ile 4-6 Ekim 2013 tarihlerinde Acapulco Hotel’de gerçekleştirilen sempozyum kapsamında 15 oturumda 62 bildiri sunuldu. Ayrıca 1 çağrılı konuşmacı, 2 özel sunum ve 2 panel yer aldı.
Ülkemizde enerjiye olan gereksinim hızla artmaktadır. Bu durum elektrik enerjisi üretimine yatırım yapılmaması halinde yakın gelecekte üretimin tüketimi karşılayamayacağı sonucunu doğuracaktır. Ayrıca mevcut elektrik enerjisi üretimimizin tümüne yakını fosil yakıtlardan sağlanmaktadır ve dışa bağımlıdır. Bu nedenle potansiyel olarak oldukça iyi durumda olduğumuz yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının özellikle de güneşin daha yoğunluklu olarak kullanımı, enerji üretimimizin çeşitlendirilmesi açısından da çok önemlidir. Sempozyum sonunda yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına ilişkin tespitler aşağıdaki gibi özetlenmiştir:
1. Dünyada yaşanan küresel mali krizler enerji talebi üzerinde geçici daralmalara yol açmaktadır. Ancak orta ve uzun vadede nüfus artışı, sanayileşme, kentleşme gibi unsurlar dikkate alındığında enerjiye olan talebin artacağı görülmektedir.
2. Fosil yakıtların neden olduğu çevre sorunları yanında tükenmekte olmaları ve maliyetlerinin artması, doğaya uyumlu, temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmeyi zorunlu kılmaktadır.
3. Elektrik üretiminde kamusal planlamanın işlevsizleştirilmesi, kamusal denetimin azaltılması, kamu üretim tesislerinin düşük kapasitelerde çalıştırılması ve bir bölümünün özelleştirilmesi, elektrik üretiminde sürekli olarak özel sektöre ağırlık verilmesini içeren süreç ciddi sorunlar doğurmaktadır.
4. Enerji tüketiminde enerjinin etkin ve verimli kullanımına yönelik düzenlemeler dünyadaki güncel uygulamaların gerisinde kalmıştır.
5. Yenilenebilir enerji kaynakları potansiyelimiz enerji üretimimizin önemli bir bölümünü karşılayacak düzeydedir.
6. Ülkemizde iletim ve dağıtım şebekesi göz önüne alınmadan plansız bir biçimde kurulan yenilenebilir enerji kaynaklı elektrik üretim santrallarının sistem bağlantıları sorunlara neden olmaktadır.
7. Ülkemizde orta ve uzun vadeli enerji politikaları oluşturulmamıştır.
8. Yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üretimi uygulamalarında kullanılabilecek bilimsel ölçümler yetersizdir.
9. Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yasası ve Tüzüğü yürürlüğe girmesine rağmen, uygulanmamaktadır.
Sempozyum’da; ortaya çıkan bu tespitler sonucu aşağıdaki önermeler elde edilmiştir.
1. Acilen enerji ile ilgili bakanlık, tüm ilgili kurumları (Kıb-Tek, odalar, üniversiteler, firmalar, vb.) biraraya getirecek bir atölye çalışmasında SWOT analizi yapmalı ve gelecekle ilgili gerek üretimde gerek tüketimde enerji planlaması ortaya konulmalıdır. Yenilenebilir Enerji Kaynakları için bir hedef belirlenmeli (örnek; AB üyesi ülkelerin 2020 yılına kadar yıllık enerji harcamalarının %20’sinin YEK’ten olması), kamuoyu ile paylaşılmalı ve bu hedef doğrultusunda çalışmalara başlanmalıdır.
2. YEK Tüzüğü içerisindeki eksikler/yanlışlar düzeltilerek işlerlik kazandırılmalı ve yatırımları yönetme adına önem arz eden teşvik mekanizmaları YEK Kurulu tarafından belirlenmelidir.
3. Ülkemizde öncelikli olarak yenilenebilir enerji kaynak yatırımları artırılmalıdır. Bu amaçla standartlara uygun üretim yapabilecek yerli sanayi desteklenmelidir.
4. Enerji Verimliliği Yasası ve Tüzüğü acilen hazırlanmalı, bilinçlendirme çalışmaları hızlandırılmalı ve teşvikler verilerek uygulanmalıdır.
5. Üniversitelerde yenilenebilir enerji kaynakları konusunda yapılacak olan akademik çalışmalar teşvik edilmeli ve desteklenmelidir. Üniversitelerimizin, topluma örnek olması açısından, çevreye duyarlı, iklim dostu yerleşke projeleri yapmaları ve örnek projeler üretmeleri gerekmektedir.
6. Yenilenebilir enerji kaynaklı elektrik üretim santrallarının şebeke bağlantı sorunları ve çözümleri için Kıb-Tek, meslek odaları ve üniversitelerle ortak çalışmalar yapılmalıdır.
7. Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretme işi, tesislerin merkezi ve bütüncül planlama ile yapılabileceği gibi dağınık her bir tüketici bazında da teşvik edilmeli ve enerjinin üretildiği yerde tüketilmesi sağlanmalıdır.
8. Elektrik enerjisi üretiminde bir aktör olan Kıb-Tek’in, yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretiminde söz sahibi olmakla beraber düzenlemeleri bağımsız bir yapının yapmasının önü açılmalıdır. Bu doğrultuda enerji ile ilgili bir birimin kurulması ve enerji ile ilgili tüm alanları (sadece elektrik değil) denetlemesi ve ülkenin enerji planlamasını yapması (Ör.: Haberleşme alanında kurulan Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu) gereklidir.
9. YEK’ten elektrik üretiminin çoğaltılması amacı ile mikro-şebeke bazında konutlarda üretim teşvik edilmelidir.
10. Toplumsal bilinç ve teşviğin artırılması için çok önemli bir değer olan Serhatköy PV Santrali daha ön plana çıkarılmalıdır. (Gerek geziler düzenlenerek, gerekse medya kullanılarak bu yapılabilir.)
11. YEK yatırımlarını teşvik edebilmek adına bütçe yaratmak için; AB desteği ile inşa edilen Serhatköy PV Santrali’nde üretilen elektriğin ekonomik değerinin oluşturulacak bir destek fonuna aktarılması veya yeşil elektrik serfikasyonu gibi yöntemlerle teşvik için fona kaynak sağlanabilinir.
12. YEK yatırımlarını artırmak için teknik olarak daha büyük şebekelere bağlanmak önem arzetmektedir. Bu bağlamda gerek Güney Kıbrıs gerekse Kuzey’de Türkiye Cumhuriyeti’ne uygun şartlarda kablo ile enterkonnekte olmak büyük avantaj sağlayacaktır.
13. KKTC’nin resmi rüzgar ve güneş haritaları acilen hazırlanmalıdır. Bu konuda çalışan üniversiteler ve Meteoroloji Daire’si işbirliği yaparak süreci hızlandırabilir.
14. Ülkemizde uygulanma potansiyeli yüksek olan güneş ve rüzgar enerjileri yanı sıra alternatif olabilecek diğer YEK’lerin teknik, ekonomik ve çevresel fizibiliteleri yapılmalıdır.
15. Gerek enerji politikaları gerekse YEK ile ilgili yasal mevzuat oluştururken; meslek odaları, üniversiteler, sendikalar ve sivil toplum kuruluşlarının da görüşleri alınmalı ve kamu yararı güdülerek politikalar oluşturulmalıdır.
16. Kamusal bir nitelik taşıyan enerji üretiminin bu niteliği korunarak halkın; ucuz kaliteli ve kesintisiz elektrik enerjisi alması temin edilmelidir.

YEKSEM 2013
Yürütme Kurulu

© Copyright 2017 Elektrik Mühendisleri Odası.